Saznajte ko najranije ide u penziju, a gde se radi do iznemoglosti

Odlazak u zasluženu penziju trebalo bi da predstavlja novu, mirnu i posebno lepu etapu u životu svakog čoveka. Svako sebe u penziji zamišlja sa očuvanim zdravljem, i dalje u dobroj formi i dobrim godinama, egzistencijalno obezbeđeni, lišeni nepotrebnih briga, posvećeni hobijima, putovanjima i ubiranju plodova napornog rada. Lepo zvuči, ali kako je zapravo u stvarnosti?

Starosna granica za odlazak u penziju značajno varira od države do države i zavisi od niza faktora. U gotovo svim zemljama postoji trend postepenog povećanja ovog uslova i za muškarce i za žene, jer javne finansije sve teže podnose izdatke za veliki broj penzionera i izlaz traže u pooštravanju uslova za odlazak u penziju.

Prognoze OECD-a kažu da će se do 2060. godine starosna granica za odlazak u penziju približiti 67 godina, a u nekim zemljama dostići čak 70 ili više.

Sa koliko godina Srbi idu u penziju?

Muškarci u Srbiji ostvaruju pravo na starosnu penziju sa 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja, ili sa 45 godina staža osiguranja bez obzira na godine života. Žene u Srbiji idu u starosnu penziju sa 63 godne i deset meseci života i najmanje 15 godina staža osiguranja ili sa 45 godina staža osiguranja bez obzira na godine starosti.

U prevremenu penziju i muškarci i žene mogu ići sa 40 godina staža i najmanje 60 godina života. Ko se odluči za preveremenu starosnu penziju, mora da zna da se ona trajno umanjuje za 0,34% za svaki mesec koji nedostaje do navršenih godina života koje predstavljaju zakonsku granicu. Ukupno umanjenje ne može biti veće od 20,4%.

Ko najkraće, a ko najduže radi do penzionisanja?

U Tuskoj muškarci stiču pravo na penziju sa navršene 52 godine života, a žene sa 49 i ovo je zemlja sa najmlađim penzionerima. To je rezultat kombinacije istorijskih politika, društvenih i ekonomskih faktora, ali delom i političkog populizma. Pre nekoliko decenija, niska starosna granica za penzionisanje je omogućila stvaranje više slobodnih radnih mesta za mlade. Međutim, danas Tursku brinu druge brige zbog kojih se i ovde ulažu napori da se starosna granica za penzionisanje poveća na 65 godina.    

I Indonezija je država koja ima jednu od najnižih starosnih granica za penzionisanje. Od januara 2025. godine granica je podignuta sa 57 na 59 godina. Do promene starosne granice došlo je zbog povećanja životnog veka ljudi u Indoneziji.

U Južnoj Koreji je zakonska minimalna starosna granica za penzionisanje 60 godina, ali da bi se ostvarila puna prava od Nacionalne penzione službe, lice mora da se penzioniše sa 63 godine starosti. I u Južnoj Africi je starosna granica ista, 60 godina, ali ona važi samo za zaposlene u javnom sektoru. Oni koji rade u privatnom sektoru mogu da se penzionišu između 60 i 65 godina.

U Brazilu je došlo do penzionih reformi 2019. godine, kada je starosna granica za penzionisanje podignuta sa 62 godine za muškarce na 65 godina, i sa 59 godina za žene na 62 godine. Nekoliko razloga je dovelo do ovakvih promena. Povećanje očekivanog životnog veka, skup i neujednačen penzioni sistem koji je favorizovao sudije i vojne zvaničnike, kao i rastući ekonomski izazovi, doveli su do pomeranja straosne granice za odlazak u penziju.

Grčka je nekada bila poznata kao zemlja u kojoj se rano odlazi u penziju, i to u pedesetim godinama. Zbog velikog broja penzionera i penzionog sistema koji je koštao skoro 17% BDP-a zemlje, Grčka je izmenila uslove za penziju i postavila limit od 62 godine života za osobe sa 40 godina staža.

Švedska nema fiksnu starosnu granicu za penzionisanje. Međutim, početak isplate penzije može da bude tek sa navršenih 63 godina života. Ovde je dozvoljen rad do 69. godine. Rast očekivanog životnog veka, pad stope nataliteta, starenje stanovništva i zabrinutost zbog dugoročne finansijske stabilnosti podstakli su Švedsku da pređe na fleksibilan model penzionisanja.

Saudijska Arabija je zemlja koja je 2024. godine sprovela veliku promenu u uslovima za penzionisanje. Tada je zakonska starosna granica sa 48,5 godina podignuta čak na 65 godina. Ova mera je deo strategije da se zadrže iskusni radnici na tržištu rada, odloži isplata penzija i smanji opterećenje javnih fondova.

Kanada je jedna od država koje su promene uslova za penzionisanje sprovodile u suprotnom smeru. Ovde je limit od 70 godina života spušten na 65 godina, što je postalo globalna norma sredinom 20. veka.

U Švajcarskoj je zakonska straosna granica za odlazak u penziju 65 godina, ali švajcarski sistem je takođe fleksibilan. Pojedinci mogu da se penzionišu već sa 63 godine ili da odlože penzionisanje do 70 godina starosti radi veće penzije.

Fleksibilnost penzionog sistema važi i za Sjedinjene Američke Države, gde je obavezna starosna granica za penzionisanje 67 godina. Ali, lice može da izabere da prima penziju još od 62. godine ili, sa druge strane, da odloži penzionisanje do 70. godine.

U Velikoj Britaniji starosna granica za penzionisanje je 66 godina i za muškarce i za žene, a od maja 2026. godine biće 67 godina, koilika je trenutno i u Holandiji.

 Izvor podataka: Trading Economics